INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

QUE VÉ SENDO UN MITO?

VER AETERNUM

 

MITOS DE PRIMAVERA

Na procura de ideas para o noso vídeo

UNIDADE 1: A fortuna da Mitoloxía Grega

 INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

QUE VÉN SENDO UN MITO?

COSMOGONÍA: CAOS E XEA

 TITÁNS E TITÁNIDES... 

TITATOMAQUIA

DEUSES E MORTAIS

O SEGREDO DE PROMETEO

  

CAL ERA O SEGREDO DE PROMETEO?  

COSMOGONÍA

 

CAOS E COSMOS: Xea e Urano.

COSMOGONÍA (II): Cronos e Rea. Titánides e Titáns 

TITANOMAQUIA

Zeus

DEUSES E MORTAIS

1º TRABALLO DO CURSO. 

Sorteamos deuses/as para realizar o primeiro traballo do curso cun deus como referente. O traballo consiste en:

- Información sobre a divindade. Estruturar a información.

- Redacción escrita e ilustrada (formato dixital en power point) máximo 20 diapositivas.

- Exposición na aula no 1º trimentre. (duración aproximada 15 minutos). Non se pode ler.

O ESPAZO DA CULTURA CLÁSICA E ACHEGAMENTO AO MITO

 "Unha persoa é culta cando é capaz de escoitar ao outro e

  ás voces da natureza da que forma parte" Eduardo Galeano

Somos cultos ao integrar no eu ao outro e á natureza na que vivimos e da que nos alimentamos como persoas. Logo esta cuestión do ser implica unha comuñón co espazo e coa comunidade na que nacemos. Cal é o espazo da Cultura Clásica? Poderiamos pensar que Grecia e Roma, pero non, o espazo é maior. É toda Europa e tamén aquel lugar do Mediterráneo oriental onde naceu a princesa que deu nome ao continente. Imos comezar logo por debuxar ese espazo para achegarmos ao mundo antigo para logo introducirnos nunha das creacións máis orixinais e impactantes dos gregos: O mito. 

ACTIVIDADE: O primeiro exercicio que propoñemos é debuxar a Europa que coñecemos incluíndo o mar Mediterráneo coas súas penínsulas: Ibérica, Itálica, Grega, Turquía... poñamos un interese especial na zona oriental deste das terras que bañan este mar.   

O ESPAZO DA CULTURA CLÁSICA

INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

QUE VÉN SENDO UN MITO?

ZEUS e O OLIMPO

 

INVESTIGACIÓN:

Como se configura o Olimpo, resulta realmente complexo. Imos facelo a través dunha investigación con catro puntos de partida:

Os amores de Zeus.

A convulsa relación de Zeus con Hera.

As revoltas contra o Olimpo: Xigantomaquia e Tifonomaquia.

Deuses e deusas no Olimpo.  

Apuntamentos sobre as Moiras ou Parcas (Repartidoras):

DEUSES E MORTAIS

Pandora, a primeira muller, sabes que significa o seu nome? 

 A APARICIÓN DOS MORTAIS NA MITOLOXíA GREGA. Coñecerás que hai polo menos catro versións diferentes para explicar a aparición os mortais na mitoloxía grega.

Eu sigo sostendo que os deuses non deben soñar, que esta é unha calidade dos seres humanos que grazas a Pandora e a súa caixa posuimos. Naquela caixa estaba esa capacidade que nos permite agardar un futuro mellor, algo que segue sendo para homes e mulleres imprescindible e que non o é para os que son inmortais.

DEUSES E MORTAIS  

Quen será este personaxe?

Xa atopaches a ilustración grega do seu castigo?

Si, seguro que a estas alturas xa o sabes, é Prometeo, estaba encadeado no Cáucaso non polo que aparentemente fora castigado por Zeus coma ti cres, senón porque gardaba un segredo que o Titán amigo dos homes, non quería revelar.
Se queres saber cal era este segredo terás que seguir o relato que comeza no seguinte enlace:

O SEGREDO DE PROMETEO Peleo e o centauro Quirón

O SEGREDO DE PROMETEO (II) Tettis e Peleo

O SEGREDO DE PROMETEO (et III)

A MITOLOXÍA GREGA, COMPLEXA E ORIXINAL

 

OS MITOS DA COSMOGONÍA  (I) CAOS E COSMOS  

 COSMOGONÍA (II): DE XEA E URANO A  CRONOS E REA

TITANOMAQUIA

A aparición dos mortais (7ª semana e 8ª semana)

Xa sabemos como aparecen na mitoloxía grega os deuses. Pero como se explica nesta mitoloxía a aparición dos primeiros mortais? Non teñen unha única versión manexan polo menos 4 que imos coñecer a seguir. 

DEUSES E MORTAIS 

O SEGREDO DE PROMETEO.

Tetis, Peleo e Quirón.

Voda de Tetis e Peleo. Aquiles.

O xuízo de Paris. 

COMEZAMOS O CAMIÑO DA MITOLOXÍA? (3ª semana)

Este libro inspirou esta entrada.

 INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

 PERO, QUE VÉN SENDO UN MITO?

 No enlace anterior atoparás actividades previas como un cuestionario inicial sobre a mitoloxía grega. 

COSMOGONÍA (I): XEA E URANO 

COSMOGONÍA (II): CRONOS E REA

TITANOMAQUIA

Mitos de Primavera

 Como contaban os gregos aos seus  pequenos a orixe do cambio das estacións? Que sabes de Perséfone e Hades? Que sabes de Orfeo e Eurídice?  Quen era Dafne?

Que pasou no Olimpo cando Hefesto (Vulcano) soubo que Afrodita (Venus) mantiña unha relación con Ares( Marte)?

Ares e Afrodita atrapados pola rede de Hefesto

Quen era Adonis? Son respostas que deberás procurar e narrar convenientemente usando o seguinte enlace: MITOS DE PRIMAVERA

Venus e Adonis

DESPOIS DO SEGREDO DE PROMETEO, DESCUBRE O OLIMPO !

 Para coñecer o Olimpo, temos necesariamente que investigar sobre a complexa vida amorosa de Zeus. Imos partir da seguinte árbore xenealóxica:

A configuración do chamado Olimpo dos deuses é unha cuestión un tanto complexa que imos estudar e investigar á vez, agrupando os distintos momentos de formación do Olimpo en catro epígrafes:

- Os amores de Zeus.

- A convulsa relación entre Zeus e Hera.

- Novos ataques contra o Olimpo: Xigantomaquia e Tifonomaquia.

- O Olimpo dos deuses.

Podes consultar estes contidos e as actividades, en AMORES DE ZEUS E OS DEUSES DO OLIMPO

CAL ERA O SEGREDO DE PROMETEO?

 DESCUBRE O SEGREDO DE PROMETEO: Unha historia en tres capítulos na que coñeceras unha morea de personaxes novos e algúns abrirán á vez novas e intrigantes historias sobre as que se seguen a escribir ríos de tinta. Pero comecemos o relato polo principio:

- Tetis, Peleo e Quirón

-  Voda de Tetis con Peleo e a súa desgraciada descendencia. 

- Paris, un principe destronado, pastor e xuíz por orde de Zeus. 

Despois de ler e indagar sobre estes tres episodios xa poderás responder:

   - Cal era o segredo de Prometeo?

Logo observa este cadro e responde: 

   - Por que cres que ten tanta transcendencia para a mitoloxía grega? 

.- Localiza outras tres versións de distintas épocas deste cadro de Rubens, titulado:  O Xuízo de Paris. Fíxate un par de versións moi recentes no seguinte artigo.  

O SEGREDO DE PROMETEO QUE NOS LEVA A TROIA

Materia para proba escrita da 2ª avaliación:
O SEGREDO DE PROMETEO
- O segredo de Prometeo I
- O segredo de Prometeo II
- A voda de Tetis e Peleo:

A TROIA DA ARQUEOLOXÍA
- A Troia da arqueoloxía

A TROIA DE HOMERO
- Espazos homéricos
- Lendo a Homero
- Selección de textos da Ilíada de Homero

 TRABALLO PERSOAL DA 2ª AVALIACIÓN (Haberá preguntas destes apartados na proba escrita):

                           A MIÑA PRIMEIRA VISITA AO OLIMPO:
Trátase dunha viaxe persoal e obrigada ao Olimpo para coñecer aos deuses do Panteón grecolatino.

Comezarás pola lectura e asimilación dos contidos do Tema 8 do libro páx.: 112- 125 realizando todos os exercicios correspondentes a esas páxinas.

Logo realizar un pequeno traballo de investigación a partir do Cuestionario sobre os Amores de Zeus.

O MITO DE PROMETEO (I)

PROMETEO, O TITÁN AMIGO DOS HOMES

Prometeo creando ao home.

Quam satus Iapeto, mixtam pluvialibus undis,

Finxit in effigiem moderantum cuncta deorum,

Pronaque cum spectent animalia cetera terram,

Os homini sublime dedit caelumque videre

Iussit et erectos ad sidera tollere vultus…

Tellus induit ignotas hominum conversa figuras.

                                 OVIDIO Metamorphoses, I 82-88

Coa terra amasada en auga de chuvia o fillo de Xápeto

crea figuras co molde dos deuses que todo o controlan.

Se ben os demais animais ollan á terra inclinados

fíxolle ao home un rostro altivo e que ao ceo altivo mirase

dispuxo e cara ás estrelas alzase ergueita cabeza…

Así a Terra remodelada vestiuse de imaxes estrañas de homes.

Consultando o seguinte texto en PDF. Realiza un cómic do mito de Prometeo (1ª parte)

DESCUBRE O OLIMPO

Debemos realizar unha árbore xenealóxica dende o CAOS ata ZEUS tras relatar e ter estudado xa con detalle as vicisitudes polas que pasan as primeiras xeracións de deuses na TITANOMAQUIA e antes de pasar a coñecer:  O amores de Zeus  que nos permitirán comprender a configuración o Panteón de deuses olímpicos.

MITOS DE PRIMAVERA

Como contaban os gregos aos seus fillos o cambio das estacións, iso do paso do frío e infértil inverno á doce e fecunda primavera?

Procuremos a información a través de tres mitos: 

I- O Rapto de Perséfone:

1- Adiviña  cal destas esculturas de Bernini corresponde ao mito do Rapto de Perséfone.

2- Que historia de amor imposible recolle a segunda das esculturas? Relata o mito.

Para axudarte na solución das preguntas podes ver as seguintes montaxes:

Apolo e Dafne: Un amor imposible.

Orfeo e Eurídice:

Outra versión do mesmo mito: 

3- Quen era Orfeo? A quen se ofrecen as danzas iniciais da tribo que trouxo a chuva na primavera, que deusa se presenta grazas a súa música? logo hai outra danza na honra doutra deusa no tempo das colleitas a que deusa se dedican?

4- Quen era Eurídice? Quen era o personaxe que a persegue polo bosque?

5- Por que morre Eurídice? Que fai entón Orfeo?

6- Que lle sucede no Mundo dos Mortos? Quen o transporta ata a corte de Hades?

7- Puido liberar a Eurídice do mundo das sombras?

8- Resume como remata a vida de Orfeo.

9-A que illa contan que chegaron os restos de Orfeo? Por que será famosa esa illa?
10- Resume coas túas palabras o seguinte mito de primavera:

DOS AMORES DE ZEUS E DOS DEUSES DO OLIMPO

A configuración do chamado Olimpo dos deuses é unha cuestión un tanto complexa que imos estudar e investigar á vez, agrupando os distintos momentos de formación do Olimpo en catro epígrafes:

- Os amores de Zeus.
- A convulsa relación entre Zeus e Hera.
- Novos ataques contra o Olimpo: Xigantomaquia e Tifonomaquia.
- O Olimpo dos deuses.

OS AMORES DE ZEUS
Cando os irmáns e as irmás de Zeus foron liberados da bandullo de Cronos, estes fuxiron cara ao monte Olimpo considerando ao seu salvador dende ese momento pai dos deuses.
 Tras da derrota dos Titáns, Zeus, como pai dos deuses,compartiu o poder cos seus irmáns e, tras dun sorteo, os dominios dos mares foron para Poseidón e o mundo subterráneo foi concedido a Hades, quedándose coa superficie terrestre e os ceos o propio Zeus.  As deusas tiveron a encomenda de facilitar a vida aos mortais, por iso, Deméter sería deusa das colleitas e Hestia a do lume e o fogar. Como veremos máis adiante reservou un papel ben distinto para Hera, a máis nova das súas irmás, que permanecera durante a loita cos Titáns afastada das batallas a carón da Titánide Tetis  e  de Océano, o maior dos Titáns que foi neutral na Titanomaquia como o resto das Titánides.

Imos realizar un traballo persoal cos denominados amores de Zeus. Cada un dos alumnos/as da clase deberá tratar sobre os máis famosos amores de Zeus. Sabemos que Zeus, aínda que houbo un tempo en que se lle pasara pola cabeza ter relacions con Tetis, soubo o segredo de Prometeo e rexeitou casar con ela. 

Pero Zeus tivo numerosas aventuras amorosas con deidades e mortais:

Zeus e as Titánides:

- Xa coñecemos a relación con Metis da que nacerá Atenea.

- Temis (Moiras, Hespérides e Horas)

- Eurínome (As 3 Cárites ou Grazas)

- Mnemosine (as 9 Musas)

- Maia (Hermes)

- Letó (Ártemis e Apolo)

Zeus e as deusas olímpicas (as súas irmás):

- Deméter 

- Hera

 As relacións de Zeus con mortais:

- Io en Argos (Épafo)

- Sémele (Dionisio)

- Dánae (Perseo)

- Europa, (Minos, Sarpedón e Radamantis)

- Calixto (Arctos)

- Leda (Castor e Pólux / Helena e Clitemnestra).

- Ganímedes

- Alcmena (Heracles)

A CONVULSA RELACIÓN DE ZEUS CON HERA

Hera, filla de Cronos e de Rea, tras ser liberada do estómago do seu pai, dicíase que, durante a loita de Zeus contra os Titáns, fora criada polo seu tío o Titán neutral Océano e a titánide Tetis ata que casa con Zeus. Seica da promesa do casamento ata a propia voda pasou certo tempo. Hesíodo fala de Hera como a terceira muller.

Unha das cuestións máis complexas de explicar é a da súa descendencia, porque ademais dos fillos que tivo con Zeus. Algúns dos fillos desta parella nacen antes da súa voda, como por exemplo Hefesto, que hai quen afirma que non era fillo de Zeus, outros que si, que o fixo baixo a apariencia dun cuco. Outros despois Ares, Ilitía, Hebe e, tal vez, Éride (se esta non nacera da Noite como conta Hesíodo).

As frecuentes infidelidades de Zeus provocan os ciumes de Hera, que vai perseguir de forma implacable ás amantes do seu marido infiel e a súa descendencia. Un dos casos máis coñecidos desta persecución será a orixe dun dos seus símbolos, a transformación de Argos en pavo real. Zeus e Hera van ser un matrimonio mal avenido, con discusións permanentes. De aí que haxa varios momentos realmente tensos como no que hera organiza unha rebelión dos Olímpicos contra Zeus polo que vai ser severamente castigada. 

CURIOSEANDO NOS AMORES DE ZEUS (I)
1- Resume nun parágrafo cada unha das historias dos 16 amores de Zeus con deusas e con mortais.   
2-Procura saber e asociar as seguintes transformacións cunha das relacións de Zeus e algunha das mortais citadas máis arriba: Raio, chuvia dourada, touro branco, cisne, Anfitrión, aguia.
3-Por que ou para que Zeus se fai pasar por un cuco?
4- Hefesto era coxo de nacemento? Como se vinga da súa nai?
5-Onde se celebraron as vodas de Zeus e Hera?
6-Quen era Argos? Por que remata sendo un pavo real?
7-Cal é o símbolo que representa a Hera como deusa do matrimonio-fecundidade?

ATAQUES CONTRA O OLIMPO

Como se pode apreciar neste vídeo Zeus  e o propio Olimpo (que xa vimos), como símbolo da orde xusta das cousas no mundo tarda un tanto en estar asentado. Desde o Tártaro, é dicir, o antigo Caos, xorde unha loita en varias ocasións por volver atrás nun intento de arrebarlles aos deuses olímpicos o poder sobre o Cosmos. Mesmo as desputas internas entre Hera e Zeus provocan inestabilidade como acabamos de relatar. Hai dous momentos que son, de todos os xeitos, os máis destacados: A Xigantomaquia e a Tifonomaquia. 

A XIGANTOMAQUIA 

 Este relato non aparece en Hesíodo polo que resulta complexo situalo no relato ordenado da mitoloxía grega. Foi,  sen lugar a dubidas, despois da chegada da humanidade. Tras da Titanomaquia vai pasar un tempo impreciso ata que Xea, indignada pola sorte dos Titáns castigados no Tártaro e vixiados polos Ciclopes e Hecatonquiros por orde de Zeus, enxendre aos Xigantes, monstruosos seres fillos do sangue do Urano que este derramara sobre a Terra. Nacen para vingar aos Titáns. Pero os xigantes só serán derrotados grazas a un ser nacido de Zeus, produto dunha das súas relacións cunha mortal. Este heroe foi Heracles. 

A TIFONOMAQUIA
Hesíodo narra tamén un intento de Xea de vingar aos Titáns. Uníndose ao Tártaro enxendra un ser terrible. Os deuses asustados foxen do Olimpo e metarmofeándose, Zeus enfrontonse en solitario cos seus raios, pero Tifón inmobilizouno cos seus espirais, cortoulle os tendóns das mans e das pernas, encerrándoo nunha cova ata que Hermes logrou recompoñer ao seu pai que, recuperada a súa forza e cos seus raios persegue a Tifón ata que finalmente conseguirá derrotalo en Sicilia colocándolle enriba o Monte Etna do que dende entón brotan bocanadas de lume.  

Hai que dicir que sobre o nacemento de Tifón hai versións que aseguran fora enxendrado por Hera reunindo nunha soa as tensións que Zeus e o Olimpo sofre antes de permaneceren asentado para sempre.

OS DEUSES DO OLIMPO

Para rematar esta viaxe persoal ao Olimpo procura  realizar un teu cadro coa lista dos deuses cos seus dous nomes (grego e latino), os seus atributos e símbolos.  

OS OUTROS XOGOS NA ANTIGA GRECIA .

OS OUTROS XOGOS NA ANTIGA GRECIA .

O carácter panhelénico dos xogos.

Os xogos de Olimpia foron os máis importantes, pero non foron os primeiros realizados en territorio heleno, tampouco eran os únicos. Cada cidade tiña os seus propios xogos que se celebraban en todas as rexións colonizadas polos gregos ao longo do Mediterráneo. O espíritu competitivo era unha das características da cidadanía da polis da Grecia arcaica, signo distintivo da aristocracia e un tanto elitista. Ademáis dos Olímpicos só había outros tres grandes xogos de carácter Panhelénico, é dicir, que convocaran a todos os gregos: os Píticos, os Istmicos e os Nemeos.

As especialidades deportivas compúñanse de tres grandes tipos de competicións : ecuestres, atléticas e musicais. Pero nestes xogos houbo tamén competicións teatrais, o teatro era outro dos elementos culturais máis representativos da civilización grega que curiosamente non parece estar presente en Olimpia.

OS PITIOS EN DELFOS

Naceron no 582 a.C. aínda que se dicía foran fundados polo deus Apolo en lembranza da matanza da serpe Pitón. Eran celebrados a cada catro anos no ano anterior ao olímpico. Os vencedores obtiñan unha coroa de loureiro, árbore do deus da lira. Por iso nun primeiro momento só se celebraron concursos de música e canto, peor axiña engadironse probas atléticas e hípicas.

OS ÍSTMICOS EN CORINTO

Realizáronse a cada catro anos dende o 582 a.C. os xogos ístmicos en Corinto adicados a Poseidón. A súa fundación atribuíaselle a Teseo. Os vencedores das probas nas que se incluían, ademáis das usuais, as naúticas era unha coroa de pino.

OS NEMEOS

Celebráronse por vez primeira no ano 576 a.C. en Nemea (na rexiónn do Peloponeso da Argólide), que en conmemoración da victoria de Heracles sobre un temible león e en honra do seu pai Zeus. Celebrábanse tamén nos veráns no segundo e cuarto ano de cada período olímpico. Os vencedores dos concursos atléticos, hípicos ou artísticos recibían unha coroa de mirto ou apio silvestre.

AS PANATENAICAS DE ATENAS

En honra de Atenas, deusa que dá nome a cidade foron fundadas porlo tirano Pisístrato no 568 a.C. e potenciadas co goberno democrático de Pericles un século despois. Fastuosas procesións e premios en metálico nas carreiras no estadio, ademáis das carreiras de cuadrigas e de fachos fan especialmente significativas ditas celebracións.

Outros Xogos de carácter máis local, pero de gran repercusión tiñan lugar en Epidauro, Megara, Platea, Exina e Atenas.

UNHA ANÉCDOTA DOS HIPÓDROMOS

Taráxipo, deus que espanta aos cabalos cuxo altar estaba no hipódromo xunto a nisa oriental que había en Olimpia daba máis temor que os de Istmia ou Nemea, que pode ser un epíteto de Poseidón Hipio. En Delfos no ano 462 aC. correron 41 carros dos que só un chegou a meta, o do rei de Cilene.

Curiosa entrada sobre a lampadadromía para saber máis