DO SEGREDO DE PROMETEO Á HISTORIA DA ANTIGA GRECIA

 do poeta mexicano Aníbal Malaparte

LER e DESCUBRIR CAL ERA O SEGREDO DE PROMETEO. Seguindo estes tres textos que che propoñemos imos ver se descobres o segredo que mantiña firmemente gardado Prometeo, verdadeira razón pola que Zeus mantivo encadeado ao Titán...

PELEO E O SEGREDO DE PROMETEO 

A VODA DE TETIS E PELEO

O XUÍZO DE PARIS

 

Que hai do noso?

 GALLAECIA CELTICA EST?

ἀρχὴ ἥμισυ παντός

INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

INTRODUCIÓN Á MITOLOXÍA

QUE VÉN SENDO UN MITO?

COSMOGONÍA (I) : O CAOS E XEA  

COSMOGONÍA (II): OS FILLOS DE XEA E URANO

TITANOMAQUIA

DEUSES E MORTAIS

IN ITINERE NOSTRA EMPATÍA. (Unidade O do curso 2026/27)

 

A Cultura Clásica é un exercicio de empatía co pasado que nos permitirá saber de nós.  Como deixou dito o filósofo Platón: A forma máis alta de coñecemento é a empatía porque nos pide deixar o ego e entrar no mundo do outro. Efectivamente a nosa viaxe ao mundo antigo require colocarse no lugar doutras persoas, daqueles que viviron e sufriron daquela, en Grecia, en Roma ou, mesmo, na nosa Gallaecia. 

A arqueoloxía rescatar con empatía os restos materiais do pasado

A Cultura Clásica debe reparar no pasado cunha óptica transformadora e actual. É un itinerario, unha viaxe cheo de experiencias, un camiño de aprendizaxe de onte a hoxe.

 A empatía da humanidade amósase ao longo da historia como un mecanismo de civilización e cultura fronte á barbarie e o odio. Trátase de entender con querencia o sentir (ás veces mesmo as paixóns) daquelas sociedades das que recibimos en herdanza máis do que cremos e, á vez, comprender o seu padecemento sen perderse nel (como dicía Epícteto). Non imos repetir erros e atrociades constatables.

A Herdanza das Linguas: 

πάθoς (escrito en alfabeto grego) 

patior (un verbo latino derivado de πάσχω (páskhō) sufrir, padecer

Do lat. -pathīa, e do gr. -πάθεια -pátheia, da raíz παθ- path- 'sufrir', 'experimentar'. 

A palabra empatía é palabra grega acompañada doutras que son a súa copia latina. Coñecémola como coñecemos tamén outras da mesma familia léxica: 

 De andar por casa: simpatía /antipatía/ apatía/  patético

pasión, padecer, patético ou paciencia. 

 

Pero ademais na mediciña: cardiopatía, neuropatía, psicopatía... ludopatía... tamén paciente.

O Modelo Cultural: πάθoς

  No teatro (hoxe no cine) a interpretación de actrices e actores o pathos é moi importante. Para os gregos que inventaron o teatro, era un espazo educativo valido para coñecer a verdade do ser humano a través da interpretación,  esta debía saber transmitir aos espectadores ese sentir auténtico da persoa nun proceso que eles denominaban catarse. 

A filosofía da empatía: "ego et alia"

Grazas a este gran invento grego traballaremos a empatía como unha consolidación do eu, (ese que andamos buscando desde 1º da ESO aquí sentados) que precisa do encontro cos outredade (alia), achegarse á calquera persoa allea, ese camiño onde necesitamos dunha ferramenta como é a empatía. Logo a empatía é un exercicio que nos construe como persoas, do que depende a nosa identidade.

Se falamos de identidade o modelo europeo ten un referente ineludible na Cultura Clásica. O adxectivo "clásico" significa modélico, que serve de guía, tránsito de coñecemento ás persoas que  irremediablemente viven agrupadas en pobos ou culturas diversas polo mundo adiante.  Aristóteles, outro gran filósofo, dicía que eramos un animal político, ou o que é o mesmo vivimos en sociedade onde volvemos a atoparnos co eu e as outras persoas, o necesario "nós" por construír.  

Da política á historia: πόλις

 Imos ter que movernos pola historia do ser humano, polos seus acertos, alegrías e padecementos. Como vedes detrás do concepto de cidade e civilización derivan da palabra grega polis, por extensión sociedade (de socius  signfica o que acompaña o que segue ao outro). A historia das civilizacións  ten que ver coa escrita, porque son os feitos dos que temos constancia, a escrita tamén soubo describir emocións e relatar soños... a literatura, outro xeito de coñecer as distintas culturas, ou formas de ver o mundo, da humanidade. 

Do logos ao mithos: λόγος / μῦθος 

O discurso racional da ciencia, da historia ou da filosofía, denominado  "logos" (palabra ou pensamento, estudo de...) naceu realmente doutro estadio anterior, previo, moi importante para a Cultura Clásica, transcendental para comprender mellor á Humanidade e as raíces das nosas teimas e imaxinacións máis primixenias, ás da nosa prehistoria, as anteriores á escrita e a literatura. Falamos da oralidade e do mito, unha narración oral ou palabra efémera e cambiante que se transmite de boca en boca. Un relato onde a empatía do auditorio volve a aparecer con unha forza inusitada e complexa, como fórmula de identidade orixinal.     

O espello do ser a empatía co pasado

O marabilloso invento das letras

Vémonos para "mirar" a Odisea?

 

No próximo mes de xullo ....    quedamos no Vialia de Pontevedra

Performance: Avaliatio.

1º Imos partir para o noso guión de traballo final de curso das Musas, o narrador que inicia a historia será:

APOLODORO  de Atenas narrador de mitos (Biblioteca mitolóxica) do século II que presentará ás Musas e a Apolo... pero quen eran as Musas? Vexamos esta reflexión para entender quen son:

O guión fará fincapé segundo Apolodoro na capacidade do ser humano para crear, é dicir da Poesía (poieo: verbo grego que significa crear). Atenea, intervirá aquí como deusa do coñecemento para ser coopresentadora desta performance.

 APOLO E NOVE MUSAS 

 Mnemosine a nai das 9 MUSAS son: 

Calíope, musa da poesía épica.

Polimnia, vinculada á lírica;

Erato, asociada á elexía amorosa.

Terpsícore, relacionada coa danza, Coreografía

Melpómene, musa da traxedia.

Talía, da comedia.

Urania, ligada á astronomía (Galaxia, 

Euterpe, da música.

MÚSICA ( Harmonía, pentagrama, ton, semiton

Clío, da historia.

ARQUEOLOXÍA ( Creta, Troia, Micenas ...

HISTORIA (Esparta, Termópilas, ...

2º TEMAS A TOCAR, palabras e personaxes: Elaboremos unha relacion de palabras, temas e personaxes que nos falaran destes temas para dar as GRazas a Grecia, para indicar como de viva está Grecia no día a día: A seguir unha primeira versión que hai que ir enchendo coas propostas de cada un... 

CAOS Á primeira gran deusa XEA e as Moiras...

XEOGRAFÍA (Orografía, toponimia, 

MITOLOXÍA Outra forma de comezar (a pesar das relixións) 

Afrodita, Deméter, Artemis, Hera, Hestia, Atenea,  novas narradoras 

ALFABETO ( falamos máis grego do que pensas.... e as Bibliotecas e as fotocopias, polo alfa e o omega

ÉPICA ( Homero e Hesíodo, 

Helena e Casandra

Penélope  e Circe. A nosa ODISEA

OLIMPíADAS ( o estadio, hipódromo,  Decatlon, Triatlón, Maratón,...) 

Ximnasia, Discóbolo, Atletismo...

POESÍA

 Safo 

LITERATURA (Métáfora, Anáfora, Hipérbole,...

FILOSOFÍA

As mulleres silenciadas que non o foron ( dialéctica, ética, lóxica...)

CIENCIA ( matemáticas, tecnoloxía, megas, Arquímides, Pitágoras, Tales de Mileto, Físca, átomo, bioloxía, mecánica, ecoloxía, botánica, 

Hipatia de Alexandría

MEDICINA ( 25000  Anatomía, Bronquitis, Broncoscopia, Leucemia, traqueotomía, patoloxía, artrose, rinoplastia, radiografía, pronóstico, oftalmologo,  otorrinolaringólogo, termómetro... 

Hipócrates,

TEATRO ( O espello do mundo...  Coro, hipocrisía, Traxedia, Comedia, Drama, Sátira,

Antígona e Electra 

Edipo e Orestes 

Lisístrata e Aspasia.  Eugenia Tenenbaum

RETÓRICA ( Política, aristocracia, tiranía, 

DEMOCRACIA ( a ágora, , as assembleas e o ostracismo...

Pericles e Sócrates

 

ARQUITECTURA (Partenón,  Fidias, Dórico, Xónico e Corintio, Plástica, tecné e 

PEDAGOXÍA (Didáctica, 

ECONOMÍA  e GASTRONOMÍA ( 

aceite, viño e cereales...??

para rematar. Pandora, a Esperanza

HIPOCRISÍA, FOBOS E A EMPATíA.