luns, 2 de marzo de 2026

LUCUS AUGUSTI...

 



LUCUS AUGUSTI  ( cidade romana pero antes que había?

LUCUS (Topónimo que significa bosque sagrado da divinidade céltivca Lugh, deus celta da luz) pero posiblemente fose un castro que logo pasou a ser un campamento romano para finalmente ser unha cidade romana tras o remate do establecemento do imperio romano neste territorio.

Que hai do noso? 

A NOSA VISITA A LUGO

DA CULTURA CASTREXA Á ROMANIZACIÓN:

Son dous conceptos que debemos procurar definir: A Cultura dos Castros ou Castrexa. lévanos ás orixes culturais da nosa terra, á primeira civilización que coñecemos que conformou nun territorio unha serie de características comúns. A nosa primeira parada fixémola no Castro de Viladonga, un castro cuxo esplendor ou maior momento de ocupación está situado xa na época galaco-romana, pero foi ocupado con anterioridade, na época castrexa da que nos quedan algúns vestixios. Que debemos saber? Tes que descubrir cales son os máis relevantes deses elementos castrexos que consevamos e cales son os que trouxeron os romanos.


1- Orixe e procedencia da cultura castrexa.
2- Procurar unha definición.
3-Territorio que ocupaba esta cultura na Península Ibérica.
4-Etapas polas que pasa a través do tempo, canto durou?
5- Principais transformacións froito da Romanización.
6- A sociedade dos castros ( como vivían?).


7-A relixión castrexa, que sabemos dela e como o sabemos?
8- Mitos populares acerca dos castros.

9 - A imporatncia da arqueoloxía (restos pétreos, cerámicos e metálicos... por exemplo do Castro de Viladonga.



LUGO AUGUSTI era unha das capitais da GALLAECIA romana. Pero o seu nome que significa "bosque" pode evocar unha divindade castrexa, é dicir, anterior á Romanización, Lug ou Lugh, deus da luz, unha mestura de Xúpiter (o Zeus do raio) o deus superior e de Apolo. Logo pode deducirse que antes do Lugo Romano existiuun fanum un bosque ou un lugar sagrado, unha poboación singular para os castrexos onde hoxe está a cidade.


Que sabemos dos castrexos e dos romanos no Museo Provincial de Lugo?

A sala do tesouro.



Podes realizar aquí unha visita virtual ao Museo.

Do mundo castrexo á romanización a través dos seus restos arqueolóxicos:  Torques, arracadas, brazaletes e pulseiras de ouro, cerámica castrexa, machadas de bronce, puñal ritual, grella, deuses castrexos, muiños... Tessera hospitalis, aneis, cerámica romana, mosaicos, crátera, cista funeraria, lucernas, teares, moedas, aras, estelas miliarios...


UNHA LECCIÓN DE EPIGRAFÍA EN LUGO:

Outra das visitas que fixemos nesa mañá do 13 de marzo foi ao Museo Provincial onde vimos todas as salas dedicadas á nosa prehistoria e á romanización.

Estela funeraria de Philtates
Comezamos pola Epigrafía. que é a epigrafía? No claustro do antigo Mosteiro que hoxe é un gran museo está unha das coleccións máis impresionantes de restos pétreos da romanización en Galicia. Trátase de Aras, estelas, miliarios e inscripcions honoríficas ou conmemorativas da época galaico-romana que nos descubren distintos aspectos da capital 


Que é unha ara?

Que é unha estela?

Que é un miliario?


Imos procurar exemplos dos que hai neste museo, unha polo menos de cada unha destas inscripcións para podelas comentar.


Ara aos lares vialis













Sabemos que é un mosaico dunha domus romana ou unha tessera hospitalis?

Tessera hospitalis do Courel.

Como non podía ser doutra forma visitamos a súa muralla do século III d.C. que nos interroga sobre  por que se fixo esta grandiosa muralla cando o asentamento romano sabemos que era anterior.Documento: 


LUCUS AUGUSTI.   A PAZ ROMANA NA CALLAECIA

"Así concluyó Augusto sus empresas bélicas, así también las rebeliones de Hispania. En adelante se mantendrían leales y en paz constante, ya fuese por su propio talante, más dispuesto para las artes de la paz, ya por el plan de Augusto, que, recelando del abrigo de los montes en que se refugiaban, les ordenó que habitasen establemente las ciudades romanas, que se hallaban en la llanura y que allí residiese el consejo del pueblo y se guardase por capital.

Favorecía este designio la naturaleza del país pues toda la región en torno contenía en abundancia oro, bórax, minie y otras materias colorantes. Por ello Augusto mandó explotar el suelo. Así, trabajando penosamente bajo tierra, los astures comenzaron a conocer sus propios recursos y riquezas al buscarlas para otros."


La Callaecia

12 a.C.

Paulo Fabio Máximo, por mandato de Augusto, concreta con los pueblos indígenas de la región el sacramentum que establece el pacto de su relación futura.

Este juramento sagrado entre Augusto y los habitantes de la Callaecia establece, tal como describe Lucio Anneo Floro, que en adelante se mantendrían leales y en paz constante, que habitarían establemente las ciudades y campamentos romanos, y que en ellas residiría el consejo del pueblo y una de ellas sería capital.

Existen referencias numismáticas de este sacramentum donde en el anverso aparece Augusto como Pontifice Máximo, y en el reverso de manera similar a Lugdunum por ser acontecimientos cronologicamente paralelos, la ofrenda sagrada a Roma y Augusto.

Ver: Sacramentum en la Callaecia


Es importante señalar que mientras en las monedas de Lugdunum, Augusto se presenta por su relación con Julio Cesar, heroe de la Galia, en Callaecia, en el Ara Augustae, este se presenta como Pontífice Máximo, máxima autoridad de la religión. En cada lugar como la máxima autoridad más adecuada.

Recientes hallazgos de una tabula hospitalis han permitido comprobar la existencia inicial de un conventus denominado Arae Augustae precursor de la posterior división conventual llevada a cabo por Paulo Fabio Máximo.


Para materializar dicho compromiso sagrado, Augusto ordena a su legado en Callaecia, Paulo Fabio Máximo, fundar tres nuevas ciudades y nombra a Lucus Augusti, Bosque Sagrado de Augusto, capital del territorio de la Callaecia, iniciando inmediatamente los trabajos de construcción de la nueva urbe.


Paulo Fabio Máximo realiza la división del territorio de la Callaecia en tres Conventos Jurídicos:

Lucensis con la ciudad de Lucus Augusti. (Lugo)

Asturum con la ciudad de Astúrica Augusta. (Astorga)

Bracaraugustanus con la ciudad de Brácara Augusta. (Braga)


A la vez inicia la actividad económica que permita recuperar parte de la inversión realizada por Augusto en la conquista definitiva de la región.

Así comienza de la actividad minera en Asturum y Bracaraugustanus, la actividad metalúrgica en Asturum y Lucensis, y la actividad agropecuaria intensiva en Lucensis y Bracaraugustanus.

Las explotaciones mineras (sobre todo oro) y metalúrgicas (espadas de hierro) son explotadas por miles de hombres libres y su producción es propiedad directa de Augusto.


En el año siguiente, Paulo Fabio Máximo es nombrado cónsul por Augusto como premio por sus servicios en la Callaecia.

El compromiso o sacramentum realizado en Callaecia obliga a que las tres ciudades se deban construir en el menor tiempo posible.


Así pues, la fundación de la nueva ciudad de Lucus Augusti en Callaecia tuvo un valor ritual equiparable al realizado en ese mismo año en la ciudad de Lugudunum. De esta manera Augusto reforzaba su posición sagrada frente a los pueblos de la región en Callaecia, asegurándose así su fidelidad y cooperación.

Además el emplazamiento logístico de la nueva ciudad-templum, en el centro de unas ricas tierras en recursos agropecuarios, permitía que esta funcionase como mercado central de todos los alimentos que luego serían consumidos por los trabajadores de las minas existentes en Asturica. Siendo Lucus Augusti, capital del territorio de la Callaecia, el centro de operaciones mercantiles para los legados del emperador.


DESDE O TEATRO GRECOLATINO UN CONFLITO 

Que pasaría se gobernasen as mulleres? Este é o conflito que Aristófanes nos ofrecerá nunha obra feita hai 2500 anos na Atenas Clásica baixo a mirada atenta dunha sociedade tremendamente machista.  A clave de comedia ten os seus retos para os que realizan esta versión actual dado que o contexto cambiou e non recibe igual un discurso machista, cal será o resultado? 


martes, 16 de decembro de 2025

MENSIS INTERCALARIS


CALENDARIO PRE-XULIANO

O calendario actual chámase xuliano porque é un invento que herdamos de Xulio César:

O calendario é un invento ben antigo e cada cultura desde a prehistoria tivo o seu seguramente. Mais o que usamos nós hoxe en occidente é un calendario qu enaceu en Roma cando Xulio César tivo o poder, a necesidade e a oportunidade de realizar uns cambios no que viña un calendario que coñecemos como prexuliano coas seguintes deficiencias:

1º Nacera din no século VIII a. C. co primeiro rei de Roma chamado Rómulo, como un calendario lunar moi imperfecto que comezaba en marzo e tiña dez meses,  duraba 305 días.  

2º Axiña foron mellorando ese calandario coa introdución de dous meses máis o de Ianuarius que colocaban ao comezo do ano e o de Februarius que estaría inicialmente colocado  ao final do ano como mes das purificacións, xa era un ano de 355 días, pero tiña un gran problema de descordinación coas estacións solares.

3º Isto provocou unha nova reforma para introducir un mes 13,  denominado mensis intercalaris, cada 19 anos, para converterse nun calendario luni-solar...

Aínda así este engadido foi produto de moitos desatinos ata tal punto que no ano 63 a.C. había un gran desfase entre a lúa e o sol (55 días).  Xulio César abordou a reforma definitiva.


CALENDARIO XULIANO

IANUARIUS 

FEBRUARIUS (28) (bis sextus)

MARTIUS

APRILIS

MAIUS

IUNIUS

QUINTILIS

SEXTILIS

SEPTEMBER

OCTOBER

NOVEMBER

DECEMBER

xoves, 6 de novembro de 2025

UNIDADE 2: DO SEGREDO DE PROMETEO Á HISTORIA DA ANTIGA GRECIA.


do poeta mexicano Aníbal Malaparte

DESCOBRE O SEGREDO DE PROMETEO: Unha historia en tres capítulos na que coñeceras unha morea de personaxes novos e algúns abrirán á vez novas e intrigantes historias sobre as que se seguen a escribir ríos de tinta. Pero comecemos o relato polo principio:

- Tetis, Peleo e Quirón...

- A voda de Tetis e Peleo

- O xuízo de Paris

COMEZAMOS COA HISTORIA?

    Chegado este punto imos deter o relato mitolóxico, para pasar á realidade, a que se documenta na Historia da Hélade antes de ser a Hélade, de analizar con datos e datas constatables as compoñentes (mediterránea e indoeuropea) facendo uso do punto de vista máis científico, aínda que falando da antigüidade non nos poidamos librar de todo do mito, como veredes.



ETAPAS DA HISTORIA DA GRECIA ANTIGA:  DE CRETA A MICENAS

ESPAZOS DA CIVILIZACIÓN CRETENSE OU MINOICA

O Lineal A dos cretenses aínda non era grego.

Como vivían as xentes de Creta?

Era Creta a Atlántida?

Creta e Minos na Mitoloxía



venres, 5 de setembro de 2025

UNIDADE CERO: Memoria et cultura

  

A dependencia da memoria que toda cultura ten está intimamente relacionada coa capacidade do ser humano de exercer a súa identidade.  A identidade é unha marca social. Todas as persoas precisan da identidade, aínda que esa necesidade non require ser consciente dela e, moito menos, das dimensións culturais complexas da nosa forma de ver o mundo. Esa extensión que denominamos universal, realmente non é tal, senón que é para nós, nados en Galicia, o reflexo dunha cultura occidental ou europea tamizada polo lugar onde nacemos e aprendemos da vida.    Ti es unha persoa do planeta Terra, mais a túa condición de galega, peninsular e europea, á vez, determina a túa identidade. Esta materia trata disto, de facer memoria para tomar conciencia dunha parte esencial da túa personalidade, da chamada Cultura Clásica, un achegamento fiel e cómplice para quen desexa coñecer a persoa que estamos construíndo. Ao cualificala de Clásica a esta faceta da cultura, estámola asociando ao afán de ser modélica e básica, referencial e inescusable.  Mais todo é discutible, mesmo é importante caer na conta de que a cultura debe ser inconformista, cuestionable e crítica consigo mesma. De aí que o apelido Clásica tentemos buscarlle outras aplicacións e debamos indagar solucións inusitadas.    

Esta materia procura logo a empatía co edificio que estás a levantar. Poderá esta casa do saber de min, de nós, como todas as casas, estar mellor ou peor rematada, máis ou menos decorada, responderá todo isto ao esforzo que poñamos nesta empresa.  É vital a curiosidade por coñecermos a nós mesmos, esencial escoitar e debater. Atopar o camiño pertinente por andar, un percorrido que como toda viaxe pode ser detallada ou vivida de formas diferentes, unha excursión de fondura variable en función dos intereses de cada quen e cuxos resultados serán polo tanto felizmente diversos, ineludiblemente particulares. Dispón a túa vontade e boa viaxe!


COMEZAMOS: 1ª reflexión:

 Unha meta dar as Grazas a GRECIA nun vídeo colectivo procurando antes argumentos suficientes:






Rematamos esta Unidade 0 pensando con que formato ou formatos quero ir recompilando o meu traballo con esta materia para poder avaliar a miña intervención neste proceso de memoria e cultura que acabamos de emprender.