IN PRINCIPIO ERAT VERBUM...

luns, 22 de xuño de 2026

Vémonos para ver a Odisea?

No próximo mes de xullo .... quedamos no Vialia de Pontevedra

mércores, 20 de maio de 2026

Performance: Avaliatio.

1º Imos partir para o noso guión de traballo final de curso das Musas, o narrador que inicia a historia será:

APOLODORO de Atenas narrador de mitos (Biblioteca mitolóxica) do século II que presentará ás Musas e a Apolo... pero quen eran as Musas? Vexamos esta reflexión para entender quen son:

O guión fará fincapé segundo Apolodoro na capacidade do ser humano para crear, é dicir da Poesía (poieo: verbo grego que significa crear). Atenea, intervirá aquí como deusa do coñecemento para ser coopresentadora desta performance.

APOLO E NOVE MUSAS

Mnemosine a nai das 9 MUSAS son:

Calíope, musa da poesía épica.

Polimnia, vinculada á lírica;

Erato, asociada á elexía amorosa.

Terpsícore, relacionada coa danza, Coreografía

Melpómene, musa da traxedia.

Talía, da comedia.

Urania, ligada á astronomía (Galaxia,

Euterpe, da música.

MÚSICA ( Harmonía, pentagrama, ton, semiton

Clío, da historia.

ARQUEOLOXÍA ( Creta, Troia, Micenas ...

HISTORIA (Esparta, Termópilas, ...

2º TEMAS A TOCAR, palabras e personaxes: Elaboremos unha relacion de palabras, temas e personaxes que nos falaran destes temas para dar as GRazas a Grecia, para indicar como de viva está Grecia no día a día: A seguir unha primeira versión que hai que ir enchendo coas propostas de cada un...

CAOS Á primeira gran deusa XEA e as Moiras...

XEOGRAFÍA (Orografía, toponimia,

MITOLOXÍA Outra forma de comezar (a pesar das relixións)

Afrodita, Deméter, Artemis, Hera, Hestia, Atenea, novas narradoras

ALFABETO ( falamos máis grego do que pensas.... e as Bibliotecas e as fotocopias, polo alfa e o omega

ÉPICA ( Homero e Hesíodo,

Helena e Casandra

Penélope e Circe. A nosa ODISEA

OLIMPíADAS ( o estadio, hipódromo, Decatlon, Triatlón, Maratón,...)

Ximnasia, Discóbolo, Atletismo...

POESÍA

Safo

LITERATURA (Métáfora, Anáfora, Hipérbole,...

FILOSOFÍA

As mulleres silenciadas que non o foron ( dialéctica, ética, lóxica...)

CIENCIA ( matemáticas, tecnoloxía, megas, Arquímides, Pitágoras, Tales de Mileto, Físca, átomo, bioloxía, mecánica, ecoloxía, botánica,

Hipatia de Alexandría

MEDICINA ( 25000 Anatomía, Bronquitis, Broncoscopia, Leucemia, traqueotomía, patoloxía, artrose, rinoplastia, radiografía, pronóstico, oftalmologo, otorrinolaringólogo, termómetro...

Hipócrates,

TEATRO ( O espello do mundo... Coro, hipocrisía, Traxedia, Comedia, Drama, Sátira,

Antígona e Electra

Edipo e Orestes

Lisístrata e Aspasia. Eugenia Tenenbaum

RETÓRICA ( Política, aristocracia, tiranía,

DEMOCRACIA ( a ágora, , as assembleas e o ostracismo...

Pericles e Sócrates

ARQUITECTURA (Partenón, Fidias, Dórico, Xónico e Corintio, Plástica, tecné e

PEDAGOXÍA (Didáctica,

ECONOMÍA e GASTRONOMÍA (

aceite, viño e cereales...??

para rematar. Pandora, a Esperanza

HIPOCRISÍA, FOBOS E A EMPATíA.

domingo, 10 de maio de 2026

CIRCE E PENÉLOPE DA MAN de Begoña Caamaño (Letras Galegas 2026)

Poucas veces temos como este ano unha ocasión en fundir o galego co mundo clásico a partir das letras galegas como este ano con motivo da homenaxe á escritora Begoña Caamañoautora dunha novela realmente ben feita e moi interesante á hora de estudar o mito e a súa recreación.

Imos ler como interpreta o mito Begoña en primeiro lugar, despois de ter traballado sobre a Odisea, imos coñecer como recrea a Penélope e a Circe no seu libro titulado Circe e o pracer do azul. Usaremos ademais as propias palabras da autora homenaxeada que un ano despois de publicar a novela citada, deu unha charla e escrinbiu este texto que imos consultar:

LECTURA SOBRE A CREACIÓN DE CIRCE E O PRACER DO AZUL

Actividade a incorporar ao teu caderno de Cultura...procura ti agora a Penélope que retratou Rosalía de Castro a partir da información que nos ofrece Begoña Caamaño no texto que vés de ler...

Tecín soia a miña tea. Follas Novas (1880)

Rosalía de Castro (En las orillas del Sar (1884), poema: "Desde los cuatro puntos cardinales"

logo procura do famoso poema de de Xohana Torres: En tempos de ría (1992)

PENÉLOPE

DECLARA o oráculo:

«QUE á banda do solpor é mar de mortos,

QUE incerta, última luz, non terás medo.

QUE ramos de loureiro erguen rapazas.

QUE cor malva se decide o acio.

QUE acades disas patrias a vindima.

QUE amaine o vento, beberás o viño.

QUE sereas sen voz a vela embaten.

QUE un sumario de xerfa polos cons.”

Así falou Penélope:

“Existe a maxia e pode ser de todos.

¿A que tanto novelo e tanta historia?

EU TAMÉN NAVEGAR.»

Apuntamento lingüístico: *Unha casualidade que lle debemos a Marilar Aleixandre:

ἱστός ὁ (subst.) 'mastro', 'travesaño de tear'

desde micénico e Homero

Orixe → ἵστημι 'estar oo poñer a pé' , na forma ἱστ- + -ος; etimoloxía en ἵστημι.

A modo de epílogo, recollendo ideas para o noso vídeo: Algo que fixo Begoña Caamaño foi remitificar, é dicir, ler desde a actualidade e cun profundo sentido crítico a mitioloxía, Calquera personaxe mitolóxico deste xeito medra mesmo sendo totalmente diferente ao que era no vello mito.

Un exemplo tomando como referencia o libro de Circe ou o pracer do azul de Begoña Caamaño.

O fillo de Penélope con Ulises era Telémaco Τηλέμαχος Têlémakhos, traducido como "distante combatente" e o de Circe con Odiseo será: Τηλέγονος Têlégonos, ‘nacido lonxe’)

Palabras de Begoña Caamaño cara ao final da novela:

....Estou preñada de Ulises, miña señora! Hai xa dúas semanas que o menstrou non acode á súa puntual cita. Tampouco non facían falta estes atrasos. Desde o primeiro momento fun consciente da miña gravidez. E sei ademais que é un home, un pequeno Ulises, este si froito do amor e cuxa chegada ao mundo agardo con alegre impaciencia, non só por canto ha de supor de ledicia e de mingua da miña dor pola ausencia do seu pai, o meu ben amado, senón tamén para comprobar se eu, divindade matriarcal, son capaz de educar un home de xeito tan diferente que poida renacer en todas nós a esperanza do regreso aos tempos onde as mulleres, deusas ou mortais, non eramos asoballadas e desprezadas....

Imos co epílogo ou epílogos, tras ler os versos Odi et Amo de Catulo outra vez, escoitar as palabras de Marilar Aleixandre na cerimonia do Día das Letras, unha lectura do capítulo XXVI da novela de Begoña e un debate sobre o heroe defenestrado e as protagonistas da novela.

Un segundo epílogo de peche é encararse co Telémaco páx 269-272 e logo debater sobre o lido.

Ademais o retrouso de María López Sández 'Circe ou o pracer de azul' e as outras formas de ser home.

Esa lección resulta necesaria non só para o feminismo, senón tamén para a lingua e para a cultura galega. Cómpre comprender con lucidez a complexidade do presente, as ameazas, os retrocesos, as inercias que pesan sobre nós. Mais cómpre tamén conservar a capacidade de imaxinar un futuro posible, compartido e vibrante. Como na literatura de Begoña Caamaño, non abonda con denunciar o mundo herdado: é preciso reescribilo. E facelo coa intelixencia crítica de quen coñece a dor, mais tamén coa alegría radical de quen non renuncia á esperanza.